Sự khác biệt giữa contactor và khởi động từ? So sánh chi tiết

Nhiều người thường nhầm lẫn giữa contactor và khởi động từ, cho rằng chúng là một thiết bị giống nhau. Thật ra, giữa 2 loại thiết bị này có những điểm khác biệt rõ rệt. Trong bài viết này, Điện Châu Á sẽ phân tích sự khác nhau giữa contactor và khởi động từ, giúp khách hàng dễ dàng nhận biết. 

1. Contactor là gì?

1.1. Khái niệm

Contactor (hoặc công tắc tơ) là một thiết bị điện áp thấp được sử dụng chủ yếu để điều khiển đóng và ngắt mạch điện từ xa. Nó hoạt động như một công tắc có công suất lớn, giúp điều khiển tự động hoặc bằng tay các thiết bị điện lớn như động cơ, hệ thống chiếu sáng quy mô lớn và tụ điện bù. 

1.2. Cấu tạo

Contactor (công tắc tơ) chủ yếu được cấu thành từ 3 bộ phận chính: 

• Nam châm điện: bao gồm các thành phần như cuộn dây tạo ra lực hút, lõi sắt và lò xo giúp đưa nắp trở lại vị trí ban đầu.
• Hệ thống dập hồ quang cần thiết vì khi chuyển mạch, hồ quang điện xuất hiện làm cho các tiếp điểm bị hư hại và mòn.
• Hệ thống tiếp điểm có 2 loại: tiếp điểm chính và tiếp điểm phụ.

• Tiếp điểm chính có khả năng dẫn dòng điện lớn. Nó là tiếp điểm thường hở, ngắt khi không có nguồn cấp cho mạch từ của contactor trong tủ điện, dẫn đến mạch từ hút lại.
• Tiếp điểm phụ cho phép dòng điện nhỏ hơn 5A đi qua và có 2 trạng thái: thường đóng và thường mở.

Cấu tạo chi tiết của contactor

1.3. Nguyên lý hoạt động

Khi nguồn điện được cung cấp vào cuộn dây của contactor với điện áp tiêu chuẩn, lực từ tạo ra sẽ kéo lõi từ di động và tạo ra mạch từ kín (lúc này lực từ vượt quá lực phản kháng của lò xo). Contactor bắt đầu hoạt động.

Nhờ sự liên kết cơ học giữa lõi từ di động và hệ thống tiếp điểm, tiếp điểm chính sẽ đóng lại và tiếp điểm phụ sẽ thay đổi trạng thái (tiếp điểm thường đóng sẽ mở và tiếp điểm thường hở sẽ đóng), trạng thái này được duy trì. Khi nguồn điện ngừng cung cấp cho cuộn dây, contactor sẽ trở về trạng thái nghỉ và các tiếp điểm trở lại trạng thái ban đầu.

Xem thêm: Contactor và relay khác nhau như thế nào? So sánh chi tiết

2. Khởi động từ là gì?

2.1. Khái niệm

Khởi động từ là thiết bị điện áp thấp được sử dụng để thường xuyên mở và đóng các mạch điện động lực. Thiết bị này đóng vai trò quan trọng trong việc điều khiển từ xa, tự động hóa và đảm bảo an toàn cho các động cơ, máy bơm, hoặc hệ thống chiếu sáng với công suất lớn.

Khởi động từ là thiết bị quan trọng trong hệ thống điện và điều khiển công nghiệp

2.2. Cấu tạo

Cấu tạo đầy đủ của một bộ khởi động từ bao gồm contactor, rơ le nhiệt, nút nhấn ON/OFF, đèn cảnh báo, cầu đấu và aptomat bảo vệ.

• Contactor (công tắc tơ) là phần chính của khởi động từ, có chức năng đóng và cắt mạch điện. Nó bao gồm hệ thống tiếp điểm (chính và phụ), cuộn hút (coil) và mạch từ.
• Rơ le nhiệt được lắp đặt ngay sau contactor với mục đích bảo vệ động cơ khỏi tình trạng quá tải hoặc kẹt trục.
• Các phần tử điều khiển và phụ kiện:

• Nút nhấn: Sử dụng cho tủ điều khiển trực tiếp (ON/OFF).
• Đèn báo: Thể hiện trạng thái hoạt động (pha, chạy, lỗi quá tải).
• Cầu đấu – Terminal: Giúp kết nối dây một cách gọn gàng và an toàn.
• Aptomat (MCB/MCCB): Được lắp đặt trước contactor để bảo vệ hệ thống khỏi ngắn mạch.

2.3. Nguyên lý hoạt động

Khi nhấn nút khởi động, cuộn dây của contactor được cấp điện, tạo ra lực từ hút lõi thép di động và làm đóng các tiếp điểm chính để cấp nguồn cho động cơ hoạt động. Đồng thời, tiếp điểm phụ thường hở cũng được đóng lại để duy trì mạch điều khiển ngay cả khi người vận hành thả nút khởi động.

Khi nhấn nút dừng, nguồn cấp cho cuộn dây bị ngắt. Dưới tác động của lò xo hồi vị, lõi thép di động trở về vị trí ban đầu, các tiếp điểm mở ra và động cơ ngừng hoạt động.

Trong trường hợp động cơ bị quá tải, rơ le nhiệt sẽ tác động ngắt mạch điều khiển của cuộn dây contactor, khiến khởi động từ ngừng hoạt động và bảo vệ động cơ khỏi nguy cơ hư hỏng.

Tham khảo: Relay Là Gì? Relay Hoạt Động Như Thế Nào?

3. So sánh contactor và khởi động từ 

3.1. Điểm chung giữa contactor và khởi động từ

Mặc dù có sự khác biệt, nhưng trên thực tế, chúng có nhiều điểm tương đồng. Cụ thể là:

Về cấu tạo bộ phận:

Cả 2 loại thiết bị đều có cấu tạo tương tự, bao gồm:

• Nam châm điện với 3 thành phần: 1 cuộn dây, 1 lõi sắt và 1 lò xo.
• Hệ thống dập hồ quang.
• Hệ thống tiếp điểm gồm 2 loại: tiếp điểm chính và tiếp điểm phụ.

Về cách thức hoạt động:

Cách thức hoạt động của contactor tương tự như khởi động từ, các tiếp điểm hoạt động tối đa khi có điện cho cuộn dây trong cấu trúc của chúng. Cả 2 thiết bị đều sử dụng điện áp điều khiển thấp hơn để hút các tiếp điểm lại với nhau nhờ lực điện từ.

Nguyên lý hoạt động của contactor giống với khởi động từ

3.2. Sự khác biệt giữa contactor và khởi động từ

Dưới đây là bảng so sánh chi tiết sự khác biệt giữa contactor và khởi động từ:

Có thể quan tâm: Thiết bị đóng cắt là gì – Chức năng, thành phần, phân loại

4. Khi nào nên sử dụng contactor hoặc khởi động từ?

Việc lựa chọn contactor hay khởi động từ phụ thuộc vào loại tải và yêu cầu bảo vệ của hệ thống điện.

• Nên sử dụng contactor khi chỉ cần đóng/ngắt nguồn điện cho tải từ xa như hệ thống chiếu sáng, tụ bù, quạt thông gió, điện trở gia nhiệt hoặc các mạch điều khiển tự động. Contactor có nhiệm vụ điều khiển đóng cắt nhưng không tích hợp chức năng bảo vệ quá tải.
• Nên sử dụng khởi động từ khi điều khiển động cơ điện như máy bơm, quạt công nghiệp, băng tải, máy nén khí hoặc máy trộn. Nhờ được tích hợp rơ le nhiệt, khởi động từ không chỉ đóng cắt động cơ mà còn bảo vệ động cơ khỏi tình trạng quá tải, giúp tăng độ an toàn và kéo dài tuổi thọ thiết bị.

Như vậy, nếu chỉ cần đóng/ngắt tải, hãy chọn contactor. Nếu cần vừa điều khiển vừa bảo vệ động cơ, khởi động từ là lựa chọn phù hợp hơn.

5. Điện Châu Á – Nhà phân phối thiết bị điện công nghiệp chính hãng

Điện Châu Á là nhà phân phối contactor, khởi động từ và thiết bị đóng cắt các loại chính hãng từ nhiều thương hiệu uy tín như LS, Schneider, Mitsubishi, Hyundai, Chint, Fuji, Shihlin đáp ứng nhu cầu cho các hệ thống điện dân dụng, thương mại và công nghiệp. Sản phẩm đa dạng về mẫu mã, thông số kỹ thuật, đảm bảo chất lượng, độ bền cao và khả năng vận hành ổn định. 

Điện Châu Á chuyên cung cấp thiết bị đóng cắt chính hãng, giá tốt

Khi lựa chọn sản phẩm thiết bị điện tại Điện Châu Á, khách hàng hoàn toàn có thể yên tâm bởi chúng tôi cam kết cung cấp các thiết bị điện chính hãng với:

• Sản phẩm chính hãng, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng 
• Giá cả cạnh tranh cùng chính sách hỗ trợ kỹ thuật tận tình
• Đội ngũ tư vấn giàu kinh nghiệm giúp khách hàng lựa chọn giải pháp phù hợp 
• Cung cấp dịch vụ giao hàng đến tất cả tỉnh thành trong cả nước

Không chỉ mang đến các sản phẩm thiết bị đóng cắt, Điện Châu Á còn được biết đến là nhà phân phối thiết bị điện công nghiệp uy tín trên thị trường. Với lợi thế nhập khẩu trực tiếp từ hãng, Điện Châu Á mang đến giải pháp điện công nghiệp toàn diện, đồng bộ. Hãy gọi ngay số hotline 0918 39 30 93 để nhận sự hỗ trợ và tư vấn miễn phí từ đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp của Điện Châu Á! 

Contactor và khởi động từ đều là những thiết bị quan trọng trong hệ thống điện, nhưng mỗi loại sẽ phù hợp với những nhu cầu sử dụng khác nhau. Việc hiểu rõ sự khác biệt giữa contactor và khởi động từ sẽ giúp bạn lựa chọn thiết bị phù hợp, đảm bảo hệ thống vận hành an toàn, ổn định và hiệu quả hơn. Hy vọng qua bài viết, bạn đã hiểu rõ sự khác biệt giữa contactor và khởi động từ cũng như cách lựa chọn phù hợp cho từng ứng dụng.